ترجمه فارسی متن کامل گزارش آمونو علیه ایران(ب)
C. شاخصه های ساخت مواد منفجره هسته ای
17. ایران در برنامه اتمی خود توان غنی سازی اورانیوم 235 را تا 20 درصد افزایش داده و اعلام کرده است که این اورانیوم برای تامین سوخت راکتور تحقیقاتی است. با وجود نبودن شاخصی که نشان دهد ایران در حال حاضر بازفراوری پرتوزدایی سوخت هسته ای برای جذب پلوتونیوم را در نظر ندارد[65] آژانس تا این تاریخ، تحلیل های خود از برنامه اتمی ایرن را بر راهی متمرکز کرده است که شامل اورانیوم بسیار غنی شده (HEU) می شود. براساس شاخص هایی که آژانس در رابطه با فعالیت های اتمی ایران ملاحظه کرده است، تلاش ایران بر ساخت ابزارهای انفجار اورانیوم بسیار غنی شده تمرکز یافته است.
C.1. ساختار مدیریت پروژه
18. اطلاعاتی از کشورهای عضو در اختیار آژانس قرار گرفته است که نشان می دهد فعالیت هایی که در بخش C.2 تا C.12 به آن اشاره می شوند در طول زمان قابل توجهی ادامه داشت، در ساختار برنامه مدیریت شده و از نهادهای مشاور، کمک گرفته شده است و با توجه به اهمیت این موضوعات، شخصیت های برجسته ایرانی در ساختار فرماندهی قرار گرفتند. با بررسی این اطلاعات و اطلاعاتی که ایران در اختیار قرار داده است و بررسی های آژانس، آژانس می تواند آنچه را که گمان دارد می تواند درک تقریبا خوب از فعالیت های ایران قبل از پایان 2003 باشد، ایجاد کند. توان آژانس در ایجاد درک خوب از فعالیت های ایران بعد از پایان 2003 با توجه به اطلاعات محدودتری که در اختیار آژانس قرار دارد، کمتر شده است. برای انتشار منبع، تصاویر پایین به شکلی خلاصه ترسیم کننده درک آژانس از ساختار برنامه ایران و تغییرات مدیریتی و ساختاری در طول سالهاست. الصاقیه یک به این ضمیمه جزئیات بیشتری از اطلاعات دریافت شده درباره چینش سازمانی و طرح های موجود در ساختار این برنامه را نشان می دهد.
19. آژانس اطلاعاتی را از کشورهای عضو دریافت کرده است که نشان می دهد زمانی بعد از شروع رسمی برنامه ایران در دهه 80[66] فعالیت، ساختار سازمانی و چینش مدیریتی برای برنامه های اعلام نشده هسته ای از طریق موسسه تحقیقات و آموزش صنعتی ساخته و مدیریت می شد و زیر نظر کمیته علوم و تحت نظر موسسه تحقیقات و آموزش صنعتی وزارت دفاع بود؛ که برای هماهنگی بین تحقیق و توسعه دفاعی و تامین تجهیزات وزارت دفاع و نیروهای مسلح تاسیس شد. ایران تایید کرد که مرکز تحقیقات فیزیک در 1989 برای آمادگی برای مبارزه و خنثی سازی تلفات ناشی از حملات هسته ای و حوادث (دفاع هسته ای) و نیز حمایت و مشاوره به دانشمندان و خدمت به وزارت دفاع در لویزان-شیان در تهران تاسیس شد. ایران همچنین اعلام کرد که این فعالیت ها در 1998متوقف شدند.[67] در اواخر 2003 و اوایل 2004، ایران به صورت کامل این مرکز را از بین برد.[68]
20. براساس اطلاعاتی که کشورهای عضو در اختیار آژانس گذاشته اند، در اواخر دهه 90 تا اوایل 2000، موسسه تحقیقات فیزیک زیر نظر طرح AMAD قرار گرفت. محسن فخری زاده (مهابادی) مدیر طرح AMAD بود و کارهای اجرایی نیز به وسیله افسر ارکید[69] به نظر می رسد بخش عمده ای از فعالیت هایی که زیر نظر طرح AMAD صورت گرفت، بین سالهای 2002 تا 2003 بود.
21. گفته می شود بخش عمده ای از جزئیات کار هایی زیر نظر طرح AMAD صورت می گرفت از مطالعات ادعایی به دست آمده است که در پاراگراف 6 در بالا آمده است که به مطالعاتی باز می گردند که در سه سطح فنی صورت می گرفت: طرح نمک سبز، مواد انفجاری قوی (از جمله ساخت چاشنی های انفجاری) و باز مهندسی کلاهک انفجاری موشک شهاب 3.
22. براساس ارزیابی های آژانس از اطلاعاتی که در این اسناد آورده شده است، طرح نمک سبز (که به عنوان طرح 5.13 شناخته می شود) بخشی از یک طرح بزرگتر (که به نام طرح 5 شناخته می شود) بود تا منبع اورانیوم مناسب برای استفاده در یک برنامه غنی سازی اعلام نشده فراهم شود. محصول این برنامه می توانست به فلز برای استفاده در کلاهک های جنگی جدید در مطالعات مربوط کلاهک موشکی تبدیل شود (به عنون طرح 111شناخته می شود). تا 2008، آژانس در موضعی نبود که ارتباط بین طرح 5 و طرح 111 را نشان دهد. با این حال، بعدها اسنادی در اختیار آژانس قرار گرفت که ارتباط بین طرح 5 و طرح 111 را و نیز ارتباط بین مواد هسته ای و برنامه ساخت مواد منفجره برای موشک را نشان می دهد.
23. اطلاعاتی که کشورهای عضو در اختیار آژانس قرار داده اند نشان می دهد با توجه به نگرانی های فزاینده از اوضاع امنیتی در عراق و کشورهای همسایه در آن زمان، کار روی طرح AMAD براساس دستور توقفی از سوی مقامات ارشد ایرانی که در سال 2003 صادر شد، متوقف ماند. براساس همین اطلاعات، کارکنان برای جمع آوری اسناد و آرشیو کردن اسناد و دستاوردهایشان در خصوص طرح در محل باقی ماندند. در نتیجه تجهیزات و محل کار پاکسازی یا برچیده شد و از این رو، کار چندانی درباره شناسایی ماهیت حساس کاری که در آن زمان صورت گرفته بود نمی توان کرد.
24. آژانس اطلاعاتی دیگر از کشورهای عضو دارد که نشان می دهد فعالیت های نیز پیشتر بر اساس طرح آماد صورت گرفته بود، از سر گرفته شدند و آقای فخری زاده به نقش سازمانی اصلی خود، در ابتدا زیر سازمان جدید که به عنوان بخش توسعه و کاربرد فناوری های پیشرفته شناخته می شد بازگشت.(SADAT)[70] که به کار خود در لجستیک وزارت دفاع و نیروهای مسلح ادامه می داد و بعدها در 2008، به عنوان رئیس دانشگاه فنی مالک اشتر(MUT) در تهران برگزیده شد.[71] کشورهای عضو به آژانس اطلاع دادند که در فوریه 2011، آقای فخری زاده مراکز عملیاتی خود را از دانشگاه فنی مالک اشتر به منطقه همجوار که سایت مژده نامیده می شود منتقل کرد و در آنجا، وی ریاست سازمان تحقیقات و نوآوری های دفاعی را به عهده دارد.[72] نگرانی آژانس از این است که برخی از فعالیت های صورت گرفته در 2003 به شدت با برنامه تسلیحات اتمی در ارتباط است.
C.2. فعالیت های تامین مواد و تجهیزات
25. بر اساس طرح آماد، تلاش ایران برای به دست آوردن مواد و خدمات ظاهرا شامل برخی از شرکت های خصوصی صوری بود که قادر بودند شکل و ظاهر هدف اصلی از خرید را پنهان کنند. شماری از کشورهای عضو به آژانس اطلاع دادند که برای نمونه شرکت کیمیا معدن که در ظاهر شرکت عملیات مهندسی شیمیایی بود، زیر نظر طرح آماد کار می کند ولی به سازمان انرژی اتمی ایران برای تامین مواد و خدمات نیز به این سازمان کمک می کند.[73]
26. افزون بر این، در تمام این مدت، نمونه های خرید یا تلاش برای خرید از سوی افراد مرتبط با طرح تجهیزات آماد، مواد و خدمات با وجود کاربردهای غیر نظامی که داشتند، می توانستند در ساخت ابزارهای هسته ای قابل انفجار کاربرد داشته باشد که این موارد یا به دست آژانس کشف شد یا اطلاعات مربوط در اختیار آژانس قرار گرفت. [74]در میان این تجهیزات، مواد و خدماتی مانند سویچ های پرسرعت الکترونیکی و محفظه های جرقه، (مورد استفاده در به کار انداختن و آتش کرد چاشنی)، دوربین های با سرعت بالا (قابل استفاده در تشخیص های تجربی)، منابع نوترونی (قابل استفاده در درجه بندی تجهیزات اندازه گیری)، تجهیزات شناسایی پرتو (قابل استفاده در محیط هایی که ابزارهای آن اتمی کار می کنند) و دوره های آموزشی با موضوعات مربوط به ایجاد انفجار هسته ای (مانند محاسبات آزاد سازی نوترون و هیدرودینامیک/ تعاملات امواج شوک دهنده) به چشم می خورد.
C.3. به دست آورن مواد هسته ای
27. در 2008، مدیر کل آژانس اطلاع داد که: در آن زمان در باره -بجز اسناد مربوط به فلز اورانیوم- طرح واقعی قطعات تولید یا طراحی شده سلاح هسته ای یا برخی قطعات کلیدی مانند شروع کننده یا مطالعات فیزیکی مربوط به آن اطلاعاتی در دست ندارد[75] و استفاده عملی از مواد هسته ای در ارتباط با مطالعات ادعایی را شناسایی نکرده است.[76]
28. با این وجود، همانطور که در پاراگراف 28 نشان داده شد، اطلاعاتی که در مطالعات ادعایی مطرح شده بود نشان می دادند که ایران روی طرحی کار می کند تا منابع اورانیوم مناسب برای استفاده در طرح غنی سازی اعلام نشده اش را تامین کند، محصولی که از آن به دست می آید ممکن است به فلز تبدیل شود تا در کلاهک های جدیدی که در مطالعات موشکی در دست بررسی هستند، استفاده شوند. اطلاعات بیشتر که کشورهای عضو ارائه کردند نشان می دهد هر چند اورانیوم استفاده نشد، مقادیر چند کیلو فلز اورانیوم طبیعی در اختیار طرح آماد قرار داشت.
29. اطلاعاتی که کشورهای عضو در اختیار آژانس قرار دادند و آژانس نیز قادر به بررسی مستقیم آن بود، نشان داد که ایران در بررسی تجربی با هدف بازیافت اورانیوم از ترکیبات فلوراید (با استفاده از اکسید سرب به عنوان کاتالیزور برای جلوگیری از آلودگی ناخواسته ای که در محیط کاری ایجاد می شود) پیشرفت کرده است.
30. افزون بر این، شماری از تاسیسات که به غنی سازی اختصاص یافته اند و اگر چه اکنون اعلام شده و زیر نظر پادمان قرار دارند (طرح غنی سازی سوخت و طرح آزمایشی غنی سازی سوخت در نطنز و پایگاه غنی سازی سوخت فرود در نزدیکی قم) به صورت پنهانی در ایران ساخته و زمانی به آژانس اعلام شدند که آژانس از طریق منابعی در ایران، از وجود آنان مطلع شده بود. این مسائل در کنار تلاش های ایران برای پنهان کردن فعالیت های خود از جمله مواد هسته ای، نگرانی های زیادی را در خصوص احتمال وجود تاسیسات و مواد هسته ای اعلام نشده دیگر ایجاد می کند.
C.4. ترکیبات هسته ای برای ابزارهای انفجاری
31. برای استفاده در ابزارهای اتمی، اورانیومی که با درجه غنای بالا از فرایند غنی سازی به دست می آید در ابتدا به فلز تبدیل می شود. سپس این فلز قالب ریزی و به قطعات مناسب برای هسته های اتمی تبدیل می شود.
32. همانطور که در پاراگراف 5 در فوق اشاره شد، ایران قبول کرده بود که در کنار دست نویس ها، یک برگ سند که کمک هایی برای ساخت و توسعه فناوری سانتریفوژهای غنی سازی اورانیوم مربوط می شد، دریافت کرده است که در این سند، به واحد های بازتبدیل با تجهیزات قالب ریزی اشاره شده بود. ایران همچنین اسناد فلز اورانیوم را نیز دریافت کرده بود که در آن، فرایند تبدیل ترکیبات اورانیوم به فلز اورانیوم و تولید قطعات فلزی اورانیوم غنی شده کروی شکل نیز آورده شده است.
33. گفته می شود که سند فلز اورانیوم در اختیار شبکه مخفی تامین مواد هسته ای قرار داشت که برای کمک به ایران برای توسعه توان سانتریفوژهای غنی سازی به این کشور داده شده بود که به عنوان بخشی از یک بسته اطلاعاتی بزرگتر به شمار می آید که شامل عناصر طراحی انفجار هسته ای بود. بسته مشابه اطلاعاتی که در سال 2003 منتشر شد، از سوی همین شبکه در اختیار لیبی قرار گرفته بود.[77] اطلاعاتی که در بسته لیبی بود و کارشناسان آژانس آن را در ژانویه 2004 بررسی کردند، شامل جزئیاتی از طراحی و ساخت و تولید قطعاتی برای ابزارهای انفجاری هسته ای بودند.[78]
34. افزون بر این، کشورهای عضو کارشناسانی را با امکان دسترسی به مجموعه فایل های الکترونیکی از رایانه های به دست آمده از اعضای کلیدی این شبکه از نقاط مختلف در دسترس آژانس قرار دادند. این مجموعه شامل اسنادی هستند که در لیبی دیده شد و در کنار برخی دیگر از اسناد، از جمله نسخه به روز شده اسناد فلز اورانیوم نیز قرار داشت.
35. در مصاحبه ای که با یکی از اعضای شبکه مخفی تامین مواد هسته ای صورت گرفت، به آژانس اطلاع داده شد که ایران اطلاعاتی درباره طرح مواد منفجره هسته ای به دست آورده است. با اطلاعاتی که در طول مصاحبه در اختیار آژانس قرار گرفت، آژانس این نگرانی را دارد که ایران احتمال دارد اطلاعات طراحی پیشرفته تری از آنچه در 2004 شبکه در اختیار لیبی قرار داده بود، به دست آورده باشد.
36. افزون بر این، کشورهای عضو اطلاعاتی را در اختیار آژانس قرار داده اند که نشان می دهد در طرح آماد، کارهای اولیه بدون استفاده از مواد هسته ای برای تولید ترکیبات فلز اورانیوم بسیار غنی شده و طبیعی برای ابزارهای انفجاری هسته ای صورت گرفته است.
37- در حالی که کار تبدیل قطعات اورانیوم با غنای بالا به فلز و تولید قطعات فلز اورانیوم بسیار غنی شده در اندازه و کیفیت مناسب به مرحله تولید ابزارهای انفجاری هسته ای با اورانیوم بسیار غنی شده، وارد شده است، شفاف سازی ایران در خصوص مسائل بالا ضروری است.
C.5. تولید چاشنی
38. تولید چاشنی های امن و واکنش اولیه و تجهیزات مناسب برای آتش کردن این چاشنی ها بخشی داخلی از برنامه تولید ابزارهای انفجاری هسته ای به شمار می آید. در میان اسناد مطالعات ادعایی اسنادی هستند که با پیشرفت صورت گرفته در ایران در زمینه چاشنی های سریع بین سال های 2002 و2003 مرتبط و موسوم به Exploding Bridgewire Detonator یا EBW هستند که به عنوان جایگزین خوبی به جای چاشنی هایی که برای استفاده در سلاح اتمی استفاده می شوند و در پاراگراف 33 در بالا به آن اشاره شد، به شمار می آیند.
39. در 2008، ایران به آژانس خبر داد که از این چاشنی ها برای استفاده در مواد متعارف نظامی تولید کرده و همزمان با آتش کردن دو تا سه چاشنی، به زمان تقریبی یک میکروثانیه رسیده است[79] و سندی را نیز در 2005 در رابطه با تولید این چاشنی ها که دو محقق ایرانی در کنفرانسی که در اواخر 2005 در ایران برگزار شد، ارائه کردند، به آژانس داد. سندی مشابه نیز از سوی دو محقق در کنفرانس بین المللی که در 2005 برگزار شد، منتشر شدند.[80] ایران در 2008 به آژانس اعلام کرد که بین 2002تا 2004، به فناوری تولید این چاشنی دست یافته بود. ایران همچنین سندی بدون تاریخ و کوتاه به زبان فارسی به آژانس داد که گمان می رود توضیحاتی درباره برنامه چاشنی می دهد؛ سندی از منبعی خارجی نیز به دست آمد که نمونه ای از کابرد غیر نظامی این چاشنی ها را به صورت استفاده همزمان نشان می داد. با این حال ایران درباره نیاز خود یا کاربردهای چنین چاشنی هایی به آژانس توضیحی نداده است.
40- آژانس این را می پذیرد هر چند کم ولی برای چاشنی هایی مانند EBW و تجهیزات آتش کردن چندگانه این چاشنی ها در سطح بالا و به صورت همزمان کاربردهای غیر نظامی نیز وجود دارد. در همین حال، با وجود استفاده این ابزارها در مواد منفجره هسته ای و این حقیقت که استفاده های محدودی در حوزه غیر نظامی و نظامی متعارف برای این فناوری وجود دارد، تلاش ایران برای ساخت این چاشنی ها و تجهیزات مربوطه جای نگرانی است بخصوص با توجه به ارتباط آن با استفاده احتمالی از سامانه های چند گانه آغازگر که در پایین ذکر می شود.
C.6. آغاز انفجارهای بزرگ و آزمایش های مربوطه
41. چاشنی ها منبع شروع انفجارها هستند که موج بزرگی از انفجار واگرایانه طبیعی را سبب می شوند. در انفجار ابزارهای منفجره هسته ای، یک قطعه دیگر به نام سامانه آغازگر چندگانه برای تغییر دادن در شکل موج انفجار برای ایجاد انفجاری آرام برای ایجاد فشردگی شکلی مواد قابل شکافت و رسیدن به چگالی فوق العاده زیاد به کار می رود.[81]
42. آژانس اطلاعاتی را که برخی از کشورهای عضو در اختیارش قرار داده بودند، در اختیار ایران قرار داد که نشان می دادند ایران به اطلاعاتی درباره طرح سامانه آغازگر چندگانه که می تواند در شروع موثر و همزمان انفجاری که می تواند باره همزمان و بزرگی را در سطح خود ایجاد کند دست یافته است.[82] آژانس اکنون می تواند به صورت مستقل تایید کند که چنین طرحی وجود دارد و آژانس از کشور مبدا این طرح نیز آگاه است. کشورهای مسلح به سلاح اتمی به آژانس اطلاع داده اند که نوعی خاص از طرح های آغازگر چند گانه در برخی از ابزارهای انفجاری هسته ای کاربرد دارند. در سندی 117 صفحه ای که در مه 2008 به آژانس تحویل داده شد، ایران اعلام کرد موضوع برای این کشور قابل درک نیست و این کشور هیچ فعالیتی که در اسناد به آن اشاره شده است، نداشت.
43. همان کشورهای عضو که در پاراگراف پیشین به آن اشاره شد، اطلاعاتی در اختیار آژانس قرار داده اند که نشان می دهد آغازگر چند گانه را که به آن اشاره شد، در سال 2003 در سطحی آزمایشی برای ایجاد باره های انفجاری بزرگ در شکل پوسته کروی در ایران آزمایش شد و در طول آزمایش نیز، منحنی کروی باعث ایجاد انحنا در سطح باره های انفجار بزرگ شد با استفاده از شمار زیادی از کابل های فیبری، مونیتور و نور ساطع شده از این انفجار با دوربین های ثبت سریع، ضبط شدند. باید این نکته را نیز اشاره کرد براساس اسنادی که در مطالعات ادعایی آورده شده، ابعاد سامانه آغازگر و مواد انفجاری استفاده شده با ابعادی که برای موشک لازم است، همخوانی دارد و به مهندسان امکان داده شده بود که نحوه منسجم کردن کلاهک های جدید موشک بازسازی شده شهاب 3 را با این آغازگرها بررسی کنند.(طرح 111). (به بخش C.1 در پایین مراجعه شود). اطلاعات بیشتری که از سوی همین کشورهای عضو در اختیار آژانس قرار گرفته اند نشان می دهند مقادیر زیادی از مواد انفجاری قوی به صورت آزمایشی در منطقه مریوان مورد استفاده قرار گرفته اند.
44. آژانس نشانه هایی قوی در دست دارد که ساخت سامانه آغازگر انفجاری قوی در ایران و تولید سانتریفوژهای تشخیصی سریع برای مشاهده آزمایش های مربوطه بوده است و با کمک کارشناس خارجی صورت گرفته که نه تنها در این فناوری سرشناس است بلکه بر اساس اطلاعات کشورهای عضو به آژانس، بخش زیادی از دوران کاری خود را صرف فناوری برنامه تسلیحات اتمی در کشور مبدا کرده است. آژانس مقالات این کارشناس خارجی را مطالعه و با وی دیدار کرده است. آژانس با استفاده از شیوه های گوناگون از جمله اظهارات خود این شخص تایید می کند که وی از حدود سال 1996 تا 2002 در ایران بود تا به ایران در راه تولید تاسیسات و تکنیک های ساخت الماس های با قدرت تابانیدن فوق العاده نور (نانو الماس ها یا UDD) کمک کند. وی حتی در این کشور درباره فیزیک انفجار و کاربردهای آن نیز تدریس می کرد.
45. افزون بر این، آژانس از دو کشور عضو اطلاعاتی به دست آورده است که بعد از 2003، ایران، با وجود ارتباط با سامانه های غیر اتمی، درگیر مطالعات آزمایشی در ارتباط با نوعی از سامانه های آغازگر کروی و باره انفجاری بود که در پاراگراف 43 در بالا به آنها اشاره شد؛ این کارها در کنار دیگر مطالعاتی که برای آژانس شناخته شده است نشان می دهد که از همین سامانه آغازگر که در ژئومتری استوانه استفاده شد، می توان برای ارتقا و بهینه سازی طرح آغازگر چند گانه مربوط به کاربردهای هسته ای بهره جست.
46. نگرانی آژانس درباره فعالیت های توصیف شده در این بخش از این حقیقت ناشی می شود که سامانه آغازگر چند گانه به شکلی که در بالا توضیح داده شد، می تواند در ابزارهای انفجاری هسته ای نیز کاربرد داشته باشد. با این وجود، ایران تمایلی به تعامل در بحث بر سر این موضوع با آژانس ندارد.
C.7. آزمایش های هیدرودینامیک
47. یکی از گام های لازم برای برنامه تسلیحات اتمی تعیین نظری طرح انفجار است و رفتاری است که در این زمان صورت می گیرد و برای این کار، شبیه سازی رایانه ای نیاز است تا در عمل به کار آید. برای این کار، آزمایش های انفجاری قوی که به عنوان آزمایش های هیدرودینامیک شناخته می شوند، انجام می شوند که در آن مواد هسته ای و قابل شکافت با مواد جای گزین، عوض می شوند.[83] 48. اطلاعاتی که برخی از کشورهای عضو در اختیار آژانس قرار داده اند و برخی از این اطلاعات را آژانس می تواند به صورت مستقیم بررسی کند، نشان می دهند ایران اجزای شبیه سازی شده انفجاری هسته ای را با استفاده از مواد با چگالی بالا مانند تنگستن تولید کرده است. گفته می شود این مواد مرکز متخلخلی دارند که برای وارد کردن کپسول هایی مانند آنچه که در بخش C.9 در پایین توضیح داده می شود مناسب هستند. استفاده نهایی از این ترکیب ها همچنان روشن نیست با این حال می توان این را به دیگر اطلاعاتی که آژانس در ارتباط با برخی آزمایش ها شامل استفاده از تجهیزات تشخیص سریع از جمله فلش اشعه ایکس برای مونیتور تقارن شوک فشرده شبیه سازی شده مرکز ابزار هسته ای ربط داد.
49. دیگر اطلاعاتی که کشورهای عضو در اختیار آژانس قرار داده است نشان می دهد، ایران محفظه های بزرگ انفجاری ساخته است که آزمایش های هیدرودینامیکی در آن صورت گیرد. محفظه های انفجاری گفته می شود در سال 2000 در پارچین قرار داده شده اند. این سازه در آن زمان در حول یک شی استوانه ای در جایی در مجتمع نظامی پارچین احداث شد. همچنین یک شیار کوچک زمینی در میان سازه هایی که استوانه ها و ساختمان های اطراف کشیده شد که نشانگر استفاده احتمالی از مواد انفجاری قوی در این محفظه است. تصاویر ماهواره ای که در اختیار آژانس قرار گرفت با این اطلاعات همخوانی دارند. از مستندات مستقل از جمله مقالات کارشناسان خارجی که در پاراگراف 44 در بالا به آن اشاره شد آژانس می تواند اطلاعات مربوط به ساخت استوانه ها و برخی از طرح ها (مانند ابعاد) آن را تایید کند و اینکه، این سازه ها برای در برگرفتن انفجار 70 کیلوگرم از مواد منفجره درست شده بودند که این میزان مواد منفجره قوی برای انجام آزمایش هایی که در پاراگراف 43 در بالا به آن اشاره شد، مناسب باشد.
50. آزمایش های هیدرودینامیکی مانند آنچه که در بالا به آن اشاره شد و شامل استفاده از مواد انفجاری قوی و با مواد هسته ای یا جایگزین های مواد هسته ای مرتبط هستند نشانگر هایی قوی از تولید احتمالی سلاح هستند. افزون بر این، استفاده از مواد جایگزین ویا محدودیت هایی که محفظه هایی که در بالا ذکر شد دارند، می توانند برای جلوگیری از آلودگی سایت به مواد هسته ای به کار روند. این به عهده ایران است که ارتباط بین این فعالیت ها را توضیح دهد.
C.8. الگوسازی و محاسبات
52. اطلاعات دو کشور عضو درباره مطالعات ادعایی الگوسازی بین سال های 2008 و 2009 به وسیله ایران انجام شده برای آژانس بسیار نگران کننده است. براساس این اطلاعات، مطالعه شامل الگوسازی ژئومتریک کروی شامل قطعاتی از هسته و ابزارهای اورانیوم بسیار غنی شده بود که در معرض فشار و شوک قرار گرفت تا رفتار نوترونی آنان در چگالی زیاد و تعیین انفجار بعدی هسته ای مشخص شد. این اطلاعات الگویی را که در این مطالعات بررسی و نتایجی که از آن به دست آمده و در اختیار آژانس قرار داده، مشاهده کرده است. کاربرد این مطالعات به غیر از مواد هسته ای انفجاری برای آژانس نامعلوم است. از این رو بسیار مهم است که ایران در این خصوص با آژانس تعامل داشته و توضیح لازم را بدهد.
53. کشورهای عضو در سال 2005 اطلاعاتی در اختیار آژانس قرار دادند که نشان می دهد در 1997، نمایندگانی از ایران با برخی از مقامات یک کشور هسته ای دیدار کردند تا آموزش دوره های مربوط به محاسبات آزاد سازی نوترونی با استفاده از رایانه را و به کار گیری شیوه مونته کارلو و تعاملات امواج شوک با فلزات برگزار شود. در نامه ای به تاریخ 14 مه 2008، ایران به آژانس اعلام کرد سندی که این اطلاعات را تایید کند وجود ندارد. همچنین کشورهای عضو به آژانس اطلاعاتی دادند که نشان می دهد در 2005، ساز و کارهایی در ایران برای طرح هایی را در موسسه کاربری و توسعه فناوری های پیشرفته (به بخش یک و ضمیمه مراجعه شود) دنبال می کرد که شامل ایجاد بانک اطلاعاتی برای اطلاعات موسوم به معادله وضعیت[84] و مرکز محاسبات هیدرودینامیکی بود. همچنین کشورهای مختلف عضو اطلاعاتی در اختیار آژانس قرار داده اند که نشان می دهد در 2005، یک مقام ارشد در مرکز کاربری و توسعه فناوری های پیشرفته از دانشگاه شهید بهشتی در ارتباط با محاسبات پیچیده مرتبط با وضع بحرانی اورانیوم جام در زمان فشار در انفجارهای قوی، کمک خواسته است.
54. تحقیقات آژانس درباره مطالب و مقالات علمی منتشر شده در خلال دهه گذشته نشان می دهد که پژهشگران ایرانی به ویژه گروهی از پژوهشگران در دانشگاه شهید بهشتی و امیر کبیر مقالاتی را درباره تولید، اندازه گیری و تهیه مدل های کامپیوتری حمل و نقل نوترون منتشر کرده اند. آژانس از طریق منابع آزاد دیگر نیز به مقاله هایی که ایرانیان درباره کاربرد دینامیک های ضربه ناشی از چاشنی در ساخت نمونه چاشنی های مربوط به مواد منفجره بسیار قوی و استفاده از کدهای هیدرودینامیک برای ساخت نمونه های از اشکال فوران کننده دارای بارهای میان تهی منتشر کرده اند دست یافته است. این گونه مطالعات اغلب در فیزیک راکتور یا تحقیقات مربوط به جنگ افزاهای متعارف کاربرد دارد اما می توان از آنها در ساخت جنگ افزارهای هسته ای نیز استفاده کرد.
C.9. آغازگر نوترون
55. آژانس از یکی از کشورهای عضو اطلاعاتی دریافت کرد ه است مبنی بر اینکه ایران سرگرم تولید محفظه های کوچکی است که می توان از آنها به عنوان محفظه نگهداری مواد هسته ای استفاده کرد. آژانس در عین حال از دیگر کشورهای عضو نیز اطلاعاتی درباره فعالیت های ایران در زمینه ارزیابی عملکرد این محفظه ها در تولید نوترون دریافت کرده است. این قطعات در صورتی که در مرکز هسته یک افزاره هسته ای که به سمت داخل منفجر می شود قرار گیرد و تحت فشار واقع شود می تواند انفجارهای نوترونی که برای ایجاد واکنش شکاف زنجیره ای مناسب است تولید کند. گفته می شود مکانی که این آزمایش ها در آنجا صورت گرفته اند از هر گونه آلودگی پاکسازی شده است. طراحی محفظه و دیگر تجهیزات مرتبط با آن با اطلاعات مربوط به طراحی همین افزاره که از قرار شبکه زیر زمینی تامین اقلام مربوط به برنامه هسته ای در اختیار ایران قرار داده است مطابقت می کند.
56. آژانس در ضمن از یکی از کشورهای عضو اطلاعاتی دریافت کرده است که نشان می دهد ایران پس از سال 2004 نیز در این زمینه به فعالیت های خود ادامه داده است و اینکه ایران در سال 2006 یک برنامه 4 ساله را برای قطعی ساختن طراحی این منبع نوترون از جمله استفاده از مواد غیر هسته ای برای پیشگیری از آلودگی آغاز کرده است.
57. با توجه به اهمیت تولید و جا به جایی نوترون و تاثیر آنها بر شکل محفظه حاوی مواد شکافته شده در ارتباط با یک افزاره ای که با انفجار به سمت درون طراحی شده است، ایران باید توضیح دهد که از فعالیت در این زمینه چه هدفی داشته است و توانمندی های این کشور در این زمینه تا چه حد است.
C.10. انجام یک آزمایش
58. آژانس از یک کشور عضو اطلاعاتی دریافت کرده است که نشان می دهد ایران احتمالا برای آزمایش یک بمب هسته ای برنامه ریزی هائی انجام داده و در این زمینه آزمایش های مقدماتی را نیز انجام داده است. آژانس اطلاعاتی دریافت کرده است که نشان می دهد ایران چندین آزمایش عملی برای پی بردن به عملکرد رضایت بخش چاشنی های انفجاری EBW در فاصله طولانی بین نقطه شلیک و محل قرار گرفتن محفظه حاوی ماده انفجاری در داخل یک چاه عمیق انجام داده است. افزون بر این در میان دیگر مطالعاتی که از قرار صورت گرفته اند و اطلاعات مربوط به آنها از سوی یک کشور عضو در اختیار آژانس قرار گرفته است سندی به زبان فارسی است که مستقیما به حمل و نقل و ایمنی تدابیر مربوط به یک آزمایش هسته ای مربوط می شود. چندین کشور عضو به آژانس اطلاع داده اند که این تدابیر دقیقا همان تدابیری است که یک کشوری که به جنگ افزارهای هسته ای مجهز است آنها را اتخاد کرده است.
C.11. پیوند خوردن با سامانه های پرتاب موشک
59. اسناد مربوط به مطالعاتی که گفته می شود در ایران صورت گرفته حاوی اطلاعات فراوانی درباره فعالیت هائی است که از قرار ایران در فاصله سال 2002 تا 2003 تحت عنوان پروژه 111 بعمل آمده اند. این اطلاعات نشان می دهد که طرح 111 یک برنامه مطالعاتی گسترده و جامع مهندسی با هدف چگونگی ادغام خرج های نیم کره ای جدید با محفظه های موجود است که بر روی موشک های شهاب 3 مستقر خواهند شد.
61. بر اساس همین اسناد، ایران با استفاده از کدهای کامپیوتری موجود در بازار، مطالعات مدل سازی کامپیوتری را دست کم بر روی 4 طرح مختلف محفظه های حاوی بمب انجام داده و محتوای مدارک نشان می دهد که در این مطالعات چگونگی مقاومت این محفظه ها در برابر فشار ناشی از پرتاب و حرکت بر روی یک موشک بالستیک به سوی هدف ارزیابی شده است. لازم به یاد آوری است که حجم و ابعاد قطعات عنوان شده در مدارکی که از سوی یک کشور عضو در اختیار آژانس قرار گرفته است ایران از قرار سرگرم ساخت (رجوع شود به بندهای شمار 43 و 48) تجهیزاتی است که در طرح مهندسی 111 در زمینه ساخت محفظه های جدید حاوی مواد منفجره مورد استفاده قرار گرفته اند.
61. در خلال این مطالعات، از قرار، نمونه های اولیه در کارگاه هائی که گفته می شود در ایران وجود دارند اما ایران به آژانس اجازه بازدید از آنها را نمی دهد ساخته شده اند. گفته می شود 6 گروه مهندسی که در طرح 111 به کار اشتغال داشته اند گزارش های فنی متعددی تدوین کردند که حاوی بخش قابل ملاحظه ای از اسناد مطالعاتی است که از قرار در ایران صورت گرفته است. آژانس این گزارش ها را به دقت مطالعه و به این نتیجه رسیده است که آنها با یکدیگر و دیگر اسناد و مدارک مرتبط با پروژه 111 انطباق دارند.
62. اسناد مربوط به مطالعاتی که از قرار در ایران صورت گرفته نشان می دهد که بر اساس فعالیت هائی که در پروژه 111 صورت گرفته است آنچه مورد توجه بوده قرار دادن محفظه های نمونه حاوی مواد منفجره تحت آزمایش فشارهای مهندسی برای پی بردن به میزان مقاومت انها در عمل در برابر فشار ناشی از شلیک و پرواز شبیه سازی شده بوده است که از آن تحت عنوان آزمایش محیطی یاد می شود. این کار در واقع مکمل مطالعات الگوسازی کامپیوتری است که در بند شماره 60 به آن اشاره شده است. براساس اطلاعات مندرج در مدارک مورد نظر در درون پروژه 111 تدابیر مقدماتی اندکی در زمینه ادغام و مونتاژ کردن قطعات ساخته شده صورت گرفته است.
63. ایران انجام مطالعات مهندسی را انکار کرده و مدعی است اطلاعاتی که آژانس در اختیار دارد به شکل الکترونیک است و که می تواند ساختگی باشد و تولید چنین اطلاعات ساختگی به سادگی امکان پذیر است. با این حال حجم اسناد و زمینه هائی که این اسناد به انها مربوط می شوند به اندازه کافی پیچیده و جامع است که به باور آژانس نمی تواند جعلی و ساختگی باشد. گرچه اسناد و مدارک مربوط به پروژه 111 می تواند به سلاح های غیر هسته ای مربوط باشد اما در برنامه های هسته ای نیز کاملا کاربرد دارند.
C.12. چاشنی، مسلح کردن و سیستم شلیک
64. اسناد مربوط به مطالعات ادعایی، به عنوان بخشی از مطالعات انجام شده به وسیله گروه های مهندسی تحت پروژه ی 111 برای تلفیق خرج جدید با موشک شهاب سه، نشان می دهدکار بیشتری برای توسعه سیستم نمونه پرتاب انجام شده است که باعث می شود خرج موشک در هوا و روی هدف منفجر شود یا اینکه هنگام برخورد موشک با زمین منفجر شود. این اطلاعات به ایران نشان داده شده است، که( ایران ) در اظهارنامه 117 صفحه ای خود (که در بالا در پاراگراف 8 به ان اشاره شده بود) این اطلاعات را به عنوان بازی پویانمایی رد کرده است.
65. اژانس بین المللی انرژی اتمی به همراه کارشناسان دیگر کشورهای عضو؛ غیر از انهایی که اطلاعات مربوط به این موضوع را در اختیار قرار دادند؛ درباره ماهیت احتمالی خرج جدید ارزیابی انجام دادند. نتیجه این ارزیابی نشان می دهد هرگونه گزینه دیگر برای خرج غیر از گزینه هسته ای که می توان برای ان هم انتظار داشت که گزینه انفجار در هوا داشته باشد (همچون تسلیحات شیمیایی) منتفی است. از ایران خواسته شد که در باره این ارزیابی اظهار نظر کند و همچنین در جلسه با اژانس که در ماه مه 2008 در تهران برگزار شده بود توافق شد که اگر اطلاعاتی که براساس ان این ارزیابی انجام شد، درست باشد انگاه این برنامه، برنامه تولید سلاح هسته ای محسوب خواهد شد. در ضمیمه 2 این گزارش نتایج ارزیابی اژانس؛ همانطوری که در گزارش فنی دبیرخانه به اعضای اژانس در فوریه 2008 تقدیم شده بود، ارائه شده است.
[1] منظور از توافقنامه پادمانهای ان پی تی، توافق میان ایران و اژانس برای اجرای پادمان های مرتبط با معاهده ان پی تی درباره منع اشاعه جنگ افزارهای هسته ای به شماره INFCIRC/214 است که در پانزدهم مه 1974 تصویب شده است.
[2] شورای حکام ده قطعنامه درخصوص اجرای پادمان ها در ایران تصویب کرده است که به این قرار است: قطعنامه GOV/2003/ 69 مصوب 12 سپتامبر 2003، قطعنامه GOV/2003/ 81 مصوب 26 نوامبر 2003، قطعنامه GOV/2004/21 مصوب 13 مارس 2004، قطعنامه GOV/2004/49 مصوب 18 ژوئن 2004،قطعنامه GOV/2004/79 مصوب 18 سپتامبر 2004، قطعنامه GOV/2004/90 مصوب 29 نوامبر 2004، قطعنامه GOV/2005/64 مصوب 11 اوت 2005، قطعنامه GOV/2005/77 مصوب 24 سپتامبر 2005، قطعنامه GOV/2006/14 مصوب 4 فوریه 2006، و قطعنامه GOV/2009/82 مصوب 27 نوامبر 2009.
[3] در قطعنامه شماره 1929 مصوب سال 2010 یکی از مواردی که شورای امنیت تصریح کرده بود این بود که ایران باید بدون هیچ گونه تاخیری گام های درخواستی شورای حکام مصرح در قطعنامه GOV/2006/14 و قطعنامه GOV/2009/82 را بردارد. در این قطعنامه شورای امنیت بار دیگر بر ضرورت همکاری کامل ایران با اژانس بین المللی انرژی اتمی درباره همه مسائل باقیمانده بویژه مسائلی تاکید کرده بود که سبب بروز نگرانی هایی درباره وجود ابعاد نظامی احتمالی برنامه هسته ای ایران می شود. در بخش دیگری از این قطعنامه شورای امنیت تاکید کرده بود ایران باید بدون تاخیر به صورت کامل و بدون قید و شرط گذاشتن به مفاد توافق پادمان ها متعهد باشد و عمل کند از جمله بخش هایی که بر استفاده از کد اصلاحی موسوم به Code 3.1 ساز و کارهای ضمیمه تاکید دارد. در این قطعنامه شورای امنیت از ایران خواسته شده بود کاملا مطابق مفاد پروتکل الحاقی عمل کند و آن را به سرعت به تصویب برساند. (این بخش ها برگرفته از بندهای اجرایی یک تا شش قطعنامه مذکور شورای امنیت است).
[4] شورای امنیت سازمان ملل متحد این قطعنامه ها را درباره ایران به تصویب رسانده است: قطعنامه شماره 1696 مصوب سال 2006 ، قطعنامه شماره 1737 مصوب 2006، قطعنامه شماره 1747 مصوب 2007، قطعنامه شماره 1803 مصوب 2008، و قطعنامه شماره 1929 مصوب 2010 .
[5] توافقنامه ارتباطی سازمان ملل متحد و آژانس بین المللی انرژی اتمی، 14 نوامبر 1957 پس از موافقت کشورها در مجمع عمومی سازمان ملل بنا به توصیه شورای حکام به تصویب رسید و مجمع عمومی سازمان ملل متحد را نیز ان را تصویب کرد. این توافقنامه در سند INFCIRC/11 مصوبه 30 اکتبر سال 1959 در بخش I.A. باز آفرینی شد.
[6] اصل 25 منشور سازمان ملل متحد.
[7] همه این مراکز نه گانه خارج از تاسیسات هسته ای پانزده گانه ایران موسوم به(LOF) در بیمارستانها واقع هستند.
[8] 54 آبشار نصب شده حدود 8000 سانتریفیوژ را دربر می گیرد. 37 آبشار اعلامی ایران که در آن گاز هگزا فلورید اورانیوم وارد شده است تا تاریخ مذکور، 6208 سانتریفیوژ را دربر می گرفت. همه سانتریفیوژهای این آبشارها که گاز هگزا فلورید اورانیوم در آن وارد می شود احتمالا کار نمی کند
[9] آژانس قبلا راستی ازمایی کرده بود که تا تاریخ 17 اکتبر 2010، ایران مجموع 3135 کیلوگرم اورانیوم هگزافلورید اورانیوم با درصد غنای پایین از ابتدای عملیات تولید در فوریه سال 2007 تا آن زمان تولید کرده است. (مندرج در بند نهم قطعنامه شماره GOV/2011/ 29)
[10] مطابق شیوه معمول پادمان ها، مقادیر اندک مواد هسته ای در این تاسیسات هسته ای از قبیل برخی ضایعات و نمونه ها مشمول این کنترل ها و پایش ها نیستند.
[11] براساس بند دهم قطعنامه شماره GOV/2011/ 29
[12] نتایج نمونه های گرفته شده تا تاریخ شش مارس دو هزار و یازده در اختیار اژانس قرار دارد.
[14] رئاکتور تحقیقاتی تهران، یک رئاکتور 5 مگاواتی است که با اورانیوم غنی شده 20 درصد از نوع ایزوتوپ 235 فعالیت می کند و از آ برای پرتو زدایی از انواع مختلف هدف ها برای مقاصد پژوهشی و آموزشی استفاده می شود.
[15] مطابق بند نهم گزارش شماره GOV/2010/28
[16] مطابق بند14 گزارش شماره GOV/2011/29 و مطابق بند 15 گزارش شماره GOV/2011/54
[17] ایران قبلا عزم خود را برای نصب دو ابشار 164 سانتریفیوژی یعنی آبشارهای شماره 4 و 5 در بخش تحقیق و توسعه این مرکز اعلام کرده بود، بند هفدهم گزارش شماره GOV/2011/7
[18] نتایج ارزیابی ها درباره نمونه های گرفته شده تا تاریخ 5 مارس 2011 در اختیار آژانس قرار دارد.
[19] مطابق بند نهم گزارش شماره GOV/2009/74
[20] به نقل از مطلب تاریخ 8 ژوئن 2011 خبرگزاری فارس به نقل از دکتر فریدون عباسی مبنی بر اینکه ایران تولید اورانیوم غنی شده به میزان 20 درصد را 3 برابر خواهد کرد.
[21] مطابق بند 20 گزارش شماره GOV/2011/29
[22] نتایج مقدار کمی ذرات اورانیوم طبیعی را نشان داد. نگاه کنید به بند 17 از GOV/2010/10
[23] خبرگزاری فارس، 16 اوت 2010
[24] مطابق بند 33 ازGOV/2010/46
[25] گفت وگوی دکتر عباسی با ایرنا در 31 اوت 2011
[26] سایت ریاست جمهوری ایران، 7 فوریه 2010
[27] اشاره به قطعنامه های شورای امنیت در این باره در سال های 2006 تا 2010
[28] این تاسیسات یک سلول داغ برای جداسازی ایزوتوپ از اورانیوم پرتودهی شده در راکتور تهران است. این تاسیسات فعلا هیچ اورانیومی فرآوری نمی کند.
[29] اشاره به قطعنامه های شورای امنیت از سال 2006 تا 2010 در این باره.
[30] پاراگراف های 20 و 21 ازGOV/2010/10
[32] GOV/2010/46, para. 26.
[33] اشاره به گزارش های 2008 تا 2011
[34] اخیرا در گزارش GOV/2009/82 به تاریخ 27 نوامبر 2009 به این موضوع اشاره شده است.
[35] S/RES/1929 بندهای 2 و 3
[36] در ماده 39 توافقنامه جامع پادمان ایران و آژانس توافق کردند ترتیبات فرعی به طور یک جانبه نمی تواند تغییر کند بنابراین کد 3.1 که در سال 2003 با ایران توافق شده به قوت خود باقی می ماند. همچنین پاراگراف 5 از قطعنامه 1929 ایران را ملزم به اجرای کد اصلاحی 3.1 می کند.
[37] GOV/2010/46, papr. 32.
[38] نگاه کنید به پاراگراف 27 از این گزارش و GOV/2011/29, para. 37.
[39] پروتکل الحاقی ایران در 21 نوامبر 2003 توسط شورای حکام تصویب شد. ایران این پروتکل را در 18 دسامبر 2003 امضا کرد. ایران پروتکل را بین سال های 2003 تا فوریه 2006 موقتا اجرا کرد.
[40] این مواد از سال 2003 تحت مهر و موم آژانس است.
[41] اشاره به GOV/2003/75, paras 20-25 و دیگر گزارش های آژانس در این باره.
[42] شورای حکام از سال 1992 در موارد متعدد تایید کرده است که آژانس مجاز است هر دو کار تحقیق در مورد عدم انحراف مواد و فعالیت های اعلام شده و تحقیق در مورد نبود مواد و فعالیت های اعلام نشده را انجام بدهد. نگاه کنید به GOV/OR.864, para. 49.
[43] GOV/2003/40, para.40, para.3.
[44] GOV/2003/40, para. 32.
[45] GOV/2003/75, Annex 1; GOV/2004/83, paras 85-86.
[46] GOV/2003/75, paras 13& 15.
[47] GOV/2003/40, para. 6. ایران اجرای کد 3.1 را از مارس 2007 متوقف کرد. نگاه کنید به: GOV/2007/22, para. 12.
[48] GOV/2003/75, para. 18 پروتکل الحاقی در 27 نوامبر 2003 در شورای حکام تایید و از سوی ایران و آژانس در دسامبر 2003 امضا شد (GOV/2004/11, para. 3.). ایران در فوریه 2006 به آژانس اطلاع داد که دیگر بندهای پروتکل الحاقی را به اجرا نمی گذارد (GOV/2006/15, para. 31.).
[49] GOV/2004/11, para. 37.
[50] ایران اعلام کرد که دلالان واحد بازتبدیل را به همراه تجهیزات قالب ریزی به ابتکار خود داده اند نه به درخواست سازمان انرژی اتمی ایران، ایران همچنین گفت که واحد های بازتبدیل را دریافت نکرده است. نگاه کنید به GOV/2005/67, para1 11.
[51] GOV/2005/87, para. 6.؛ پاکستان به درخواست آژانس تایید کرد که یک سند مشابه این سند در آن کشور وجود دارد. نگاه کنید به GOV/2008/15, para. 24.
[52] GOV/2006/15, para.38.
[53] GOV/2007/58, paras 18,23,25 و GOV/2008/4, paras 11,18,24,34.
[54] GOV/2008/75, paras 14-15, 25.
[55] GOV/2008/15, para. 16.
[56] GOV/2008/38, para. 15.
[57] GOV/2010/62, paras 34-35.
[58] GOV /2000/75, para.11.
[59] GOV/2009/74, paras7-17.
[60] GOV/2010/10, para. 31. و گزارش های دیگر
[61] GOV/2010/10, para. 33. همچنین در اوت 2010، ایران به آژانس اطلاع داد که کار ساخت یکی از این تاسیسات را در پایان سال جاری ایرانی (مارس 2011) یا آغاز سال جدید شروع می کند. نگاه کنید به GOV/2010/46, para. 33.
[62] GOV/2010/46, para.18.
[63] GOV/2011/54, para. 43.
[64] مثال های خاص بیشتر در ذیل در بخش C این ضمیمه آورده شده است.
[65] با این وجود در گذشته و حال فعالیت هایی در ایران در زمینه تولید پلوتونیوم وجود داشته است.
[66] GOV/2004/83; GOV/2003/75, Annex 1.
[67] در آن زمان، به گفته ایران این مرکز به مرکز تحقیقات بیولوژیکی تغییر کرد. ایران همچنین اعلام کرد که در دو هزار و دو، موسسه فیزیک کاربردی در این پایگاه قرار داشت و برخی از فعالیت های بیولوژیکی در این مرکز جریان داشت و هدف اصلی استفاده از توانمندی های دانشگاهی در ایران(به خصوص دانشگاه مالک اشتر در نزدیکی اصفهان) برای آموزش، توسعه و تحقیق مورد نیاز وزارت دفاع بود. نگاه کنید به GOV/2004/83, paras 100-101.
[68] بنا به گفته ایران این سایت در سال های 2003 و اوایل 2004 به منظور بازگردادن زمین به شهرداری به طور کامل برچیده شد. نگاه کنید به GOV/2004/60, paras 42-46.
[69] احتمال نامگذاری این محل که مورد استفاد AMAD قرار داشت نام خیابانی به نام ارکید بود که این مرکز در آن قرار داشت.
[70] اطلاعات نشان می دهند که بخش توسعه و کاربرد فناوری های پیشرفته شامل 7 بخش می شد که هرکدام کارهای ویژه تحقیق و توسعه را داشتند. این فعالیت ها در ظاهر برای فعالیت های نظامی متعارف ساخته شد که احتمالا برخی نیز با کاربردهای هسته ای مرتبط بودند. کار در مراکز بخش توسعه و کاربرد فناوری های پیشرفته منابع دانشگاهی ایران را که آزمایشگاههای قابل دسترس برای آنان داشت و دانشجویانی هم که برای تحقیق در اختیارشان بود، شامل می شد.
[71] اطلاعات نشان می دهند که آقای فخری زاده در نقش جدید مراکز بخش توسعه و کاربرد فناوری های پیشرفته را با دانشگاه فنی مالک اشتر به صورت مجموعه هایی که پردیس تهران شناخته می شوند، ادغام کرد.
[72] که در فارسی SPND نامیده می شود.
[73] GOV/2008/4, para. 32.و GOV/2006/15, para. 39.
[74] GOV/2008/4, para. 40.
[75] GOV/2008/15, para. 24.
[76] GOV/2008/38, para. 21.
[77] همین شبکه منبع پیشنهاد ناخواسته به عراق در 1990 برای بخش هایی از اطلاعاتی بود که سانتریفوژهای غنی سازی و ساخت سلاح اتمی را در بر می گرفت. نگاه کنید به GOV/INF/1998/6, section B.3.
[78] GOV/2004/11, para. 77.
[79] GOV/ 2008/15, para. 20.
[80] نویسندگان این مقاله از جمله کارکنان دانشگاه مالک اشتر و گروه صنایع دفاع هوایی در تهران بودند.
[81] چگالی فوق العاده زیاد چگالی است که در آن مواد قابل شکافت قادر به حفظ زنجیره واکنش هایی هستند که در این صورت، این شکل از واکنش ها رو به افزایش می گذارد.
[82] GOV/2008/15, Annex, section A.2, document 3.
[83] آزمایش های هیدرودینامیک رامی توان برای شبیه سازی مرحله اول انفجار هسته ای طراحی کرد. در این آزمایش ها، مواد منفجره متعارف برای بررسی آثار انفجار روی برخی مواد خاص منفجر می شوند. واژه هیدرودینامیک به این علت استفاده می شود که مواد فشرده و با فشار زیاد، گرم می شود تا به صورت سیال و مایع در بیایند و معادله هیدرودینامیکی نیز برای توصیف رفتار سیالات به کار می رود.
[84] معادله وضعیت معادله ای ترمودینامیکی است که توضیح دهنده وضع ماده تحت شرایط فیزیکی داده شده است (مانند گرما، فشا، حجم و انرژی درونی).