این فرمان حکیمانه که ناشی از تدبیر عمیق معمار بزرگ انقلاب دارد به معنای تحقق مردم سالاری دینی و نقش و مشارکت مردم متدین بطور سازمان یافته و منسجم برای حفاظت از تمامی دستاوردهای (هویتی، دینی، ملی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و...) انقلاب داشت و تشکیل بسیج یعنی حضور پویا و معنا دارد همراه با عشق و ایمان اکثریت جامعه ایرانی برای حفظ داشته های خود بود.

حوادث و رخدادهای اوائل انقلاب (توطئه های قومی، مذهبی، ترور، کودتا و ... با وجود چنین مشارکتی خنثی شد وگرنه هر یک از آن حوادث نه تنها می توست یک نظام سیاسی قدرتمند را در دنیا سرنگون نماید. 

هنوز يك سال از صدور فرمان امام نگذشته بود كه پس از عدم توفیق استکبار و دشمنان مردم و انقلاب در توطئه های قبلی، رژيم بعث عراق با هدف براندازي نظام نوپاي اسلامي و با حمايت استكبار جهاني، عليه ايران دست به حمله همه جانبه زد. در چنين شرايطي بود كه جوانان سلحشور، به اشاره امام به صورت خودجوش و تحت تشكل‌هاي بسيجي به جبهه‌ها شتافتند و در طول هشت سال دفاع مقدس، با تقديم خون خود، نهال نوپاي انقلاب اسلامي را آبياري كردند و حماسه‌ها و رشادت‌هاي بي‌سابقه‌اي آفريدند. اينگونه بود كه بسيج در تاريخ انقلاب اسلامي نه به عنوان يك نهاد نظامي صرف، بلكه به عنوان يك مكتب فرهنگي و ارزشي و كلمه طيبه‌اي كه در بين همه اقشار ملت ايران ريشه دوانيده است، مطرح مي‌شود.

پس از پايان يافتن جنگ، كشور وارد مرحله جديدي از توسعه و پيشرفت مادي، معنوي و علمي خود شده بود؛ ضمن آنكه با فراهم آمدن بستر مناسب جهت تبادل انديشه‌ها و ايده‌ها در دانشگاه خلاء حضور روحيه بسيج بیش از پیش نمایان گردید و این مهم ضرورت تشكيل بسيج دانشجويي را در اذهان متبادر ساخت.

 بسيج دانشجويي را مي توان يکي از ارزنده ترين يادگارهاي امام راحل در حيات انقلاب اسلامي دانست. ايشان با نگاهي به افق هاي دور انقلاب جهت بيمه ارکان اصولي و ارزشمند اين نظام الهي با تاکيد بر (دانشگاه مبدأ همه تحولات است) حضور نيروهاي وفادار و حافظ در بخش هاي مختلف فکري و عقيدتي فرمان به تشکيل بسيج دانشجو و طلبه نمودند، در پيام تاريخي ايشان مبني بر تشکيل بسيج دانشجويي آمده است:

«امروز يکي از ضروري ترين تشکل ها بسيج دانشجوو طلبه است. طلاب علوم ديني و دانشجويان دانشگاه ها بايد با تمام توان خود در مراکزشان از انقلاب و اسلام دفاع کنند و فرزندان بسيجي ام در اين دو مرکز پاسدار اصول تغيير ناپذير نه شرقي و نه غربي باشند.»"67/9/2"

بسیج جایگاهی ملکوتی است. مکانی برای درس چگونه زیستن انسانها، جایگاه عشق و صفا و صمیمت و در یک کلام، شهید جبهه ها و قهرمان یا مظلوم پشت جبهه هاست.

بسیج در حقیقت مظهر یک وحدت مقدس میان افراد ملت است و بسیج یکی از برکات انقلاب و از پدیده های بسیار شگفت آور و مخصوص این انقلاب می باشد. این هم یکی از آن چیزهایی است که امام بزرگوار  با دید الهی خود، با حکمتی که خدای متعال به او ارزانی کرده بود، برای کشور،  ملت و انقلاب اسلامی به یادگار گذاشت.

و این بر وظیفه بسیجیان خواهد افزود و باید تلاش کنند همانطوری باشند که رهبرمان فرمود: «...اگر بخواهيم بسيج را در يك تعريف كوتاه معرفي كنيم بايد بگوييم:  بسيج عبارت است از مجموعه‌اي كه در آن پاكترين انسان‌ها، فداكارترين و آماده به كارترين جوانان كشور، در راه اهداف عالي اين ملت و براي كمال رساندن و به خوشبختي رساندن اين كشور جمع شده‌اند ... بسيج عبارت است از تشكيلاتي كه در آن افراد متفرق و تنها، به يك مجموعه عظيم و منسجم، به يك مجموعه آگاه، متعهد، بصير و بينا به مسائل كشور و به نياز ملت، تبديل مي‌شوند. مجموعه‌اي كه دشمن را بيمناك و دوستان را اميدوار و خاطر جمع مي‌كند؛ در حقيقت همه انسان‌هاي مؤمن، آگاه، بصير، عاشق، متعهد و علاقه‌مند و آگاه به كار، در هر ميداني از ميدان‌ها هستند كه براي ملت مفيد است، جزء بسيج‌اند؛ لذا بسيج يك نام مقدس است.»